Verlies en rouw

Rouwen is roeien met twee riemen:
Bezig zijn met wat je bent kwijtgeraakt én verder leren leven met het verlies.

Verlies en rouw

    niet zichtbaar, niet verwijderen
    Over verlies en rouw

    Iedereen krijgt in zijn leven met verlies te maken. De meeste mensen denken bij de woorden ‘verlies’ en ‘rouw’ meteen aan het overlijden van iemand van wie je houdt. Er zijn echter nog veel meer verlieservaringen die ingrijpend kunnen zijn.

    • Verlies van gezondheid (ernstige of chronische ziekte)
    • Materiële verliezen
    • Verlies van bestaanszekerheid (werk/inkomen)
    • Verlies van de relatie met je partner (echtscheiding)
    • Vriendschappen of relaties die verloren gaan
    • Ongewenste kinderloosheid
    • Verlies van een toekomstdroom

    Rouw

    Als er sprake is van een onherroepelijk, blijvend verlies, komt rouw om de hoek kijken. Rouwen doet iedereen op zijn eigen unieke manier en er is geen goede of foute manier om te rouwen. Voor een rouwproces staat ook geen vaste periode.

    Rouwen is leren leven met het verlies. Vroeger werd er vaak gezegd dat je een verlies maar moet accepteren. Maar rouwen is veel meer dan dat. Je gaat de confrontatie aan met het verlies en je leert hoe je met je leven verder kunt, ondanks dat het verlies nooit weg zal gaan.

    Een mooie beeldspraak van rouwen is: ‘Roeien met twee riemen’. Als je in een bootje zit en je roeit maar met één riem, dan draai je rondjes en kom je niet vooruit. Je hebt beide riemen nodig om te sturen en vooruit te gaan. In een rouwproces zijn er ook twee riemen waarmee je mag roeien.
    De ene riem is gericht op het verlies. Hier horen het verdriet bij, de verwarring, wanhoop, twijfels, boosheid, vragen, opluchting, schuldgevoelens etc.
    De andere riem is gericht op herstel. Hier hoort bij dat je je werk of rol weer oppakt, keuzes maakt, nieuwe relaties aangaat, en (in het geval van een overlijden) dat je de overledene een nieuwe plek geeft in je leven.

    Gecompliceerde rouw

    De meeste mensen die te maken krijgen met een verlieservaring zijn in staat om zelf, met hulp van hun omgeving, op een goede manier door het rouwproces te komen. Langzaam maar zeker leer je hoe je kunt leven met het verdriet. De moeilijke dagen worden minder, ook al zullen er altijd wel onverwachte pijnlijke momenten blijven, en er komt weer ruimte voor nieuwe dingen.

    Een rouwproces kan door verschillende oorzaken stagneren. Er ontstaat dan gecompliceerde rouw. Een aantal voorbeelden zijn:

    • Er kan door het verlies een eerdere ingrijpende gebeurtenis aan de oppervlakte komen waar nooit aandacht voor is geweest (bevroren rouw).
    • Er zijn verschillende verliezen in korte tijd waardoor je het gevoel hebt dit niet te kunnen dragen.
    • Je komt niet aan het rouwproces toe doordat je het verlies blijft vermijden en niet onder ogen kunt zien. Je stort je bijvoorbeeld in je werk en merkt na verloop van tijd dat je allerlei onverklaarbare lichamelijke klachten krijgt.
    • Er is onvoldoende steun vanuit je omgeving en vindt het ook lastig om hierom te vragen.
    • Je bent zo gericht op het verlies dat het je niet meer lukt om naar de toekomst te kijken. Er ontstaat een depressie.

    Delen is helen

    Herken jij jezelf in het beeld van gecompliceerde rouw, overweeg dan om hulp te zoeken. Een verlies gaat nooit over, maar het is echt mogelijk om weer een betekenisvol leven op te bouwen. Jouw verhaal delen, met elkaar kijken waar blokkades zitten, het verdriet onder ogen komen, samen de toekomst weer heel voorzichtig in de ogen kijken, is helend.

    Misschien is een rouwgroep voor jou een fijne plek van herkenning en om aan jezelf te werken (er start een nieuwe groep in januari 2020). Misschien heb je meer baat bij therapie. Het is altijd mogelijk om in een kennismakingsgesprek te kijken waar jij behoefte aan hebt en wat jou zou kunnen helpen.

    Verlies door overlijden

    Bij overlijden krijgen we te maken met de meest definitieve en absolute vorm van verlies. We nemen afscheid van iemand die slechts zal voortbestaan in onze herinnering. Iedereen krijgt in zijn leven te maken met de dood. Soms al op hele jonge leeftijd, soms pas later.

    Een overlijden van iemand die voor jou van betekenis is (geweest) is altijd ingrijpend. Sommige verlieservaringen en de daarop volgende periode van rouw zijn wel meer geaccepteerd in de maatschappij. Bijvoorbeeld: at je rouwt na het overlijden van je partner vindt iedereen logisch, terwijl het verlies van een broer of zus veel minder aandacht krijgt. Toch heeft ieder verlies tijd en aandacht nodig. Je moet opnieuw leren leven, mét het verlies.

    Verlieservaringen

    De opsomming hieronder is geen complete lijst, maar geeft vooral aan wanneer er sprake kan zijn van een verlies met een daarop volgend rouwproces.

    • Verlies van een ouder (op jongere of latere leeftijd)
    • Verlies van een kind of kleinkind door ongeval of ziekte
    • Verlies van een ongeboren of pasgeboren baby (dit kan ook door abortus zijn)
    • Verlies van een broer of zus
      Verlies van familieleden (die lievelingstante of die neef met wie jij een speciale band had, etc.)
    • Verlies van een buur
    • Verlies van een vriend
    • Verlies van een collega
    • Verlies van een (ex-)partner
    • Verlies van een teamgenoot
    • Verlies van iemand voor wie jij mantelzorger was

    Factoren van belang

    De omstandigheden rond het overlijden hebben invloed op het daaropvolgende rouwproces. Factoren die daarbij mee spelen zijn onder andere:

    • Was het een plotseling, onverwacht overlijden of heeft men afscheid kunnen nemen?
    • Was het een zelfgekozen dood of moord
    • Was er sprake van onzorgvuldig handelen door een deskundige?
    • De leeftijd van de overledene
    • Aanwezigheid en betrokkenheid van het netwerk
    • Eerdere verlieservaringen
    • Tegenstrijdige emoties (bijvoorbeeld bij het verlies van de helft van een tweeling)
    • De aard van de relatie met de overledene

    Rouwproces

    Een rouwproces is voor iedereen uniek en er staat geen tijd voor. Een verlies gaat nooit over, wel leer je leven met het verlies. Rouwen is hard werken en het kost tijd. Er zijn emoties die om aandacht vragen, er zijn verhalen die je wilt delen of herinneringen die je niet kwijt wilt raken. Misschien wil je helemaal niet te veel stil staan bij wat er is gebeurd omdat je bang bent dat je door emoties overspoeld wordt. Rouwen kan heftig zijn en soms zul je het gevoel hebben dat er geen grond meer onder je voeten is. Misschien vraag je je soms af of je wel verder kunt met je leven; de zin van het leven lijkt ver te zoeken te zijn. Dit is heel normaal en hoort bij een gezond rouwproces.

    Het kan ook zo zijn dat het overlijden van iemand voor jou het einde is van een periode vol zorgen en afscheid nemen. Natuurlijk is er het gemis en het verdriet, maar het lukt je om je leven weer op te pakken. Ook dit is een gezond proces en niets om je zorgen over te maken. Het rouwproces is al veel eerder dan het overlijden begonnen en je hebt al voldoende geroeid met de riem van verlies.

    Therapie bij een rouwproces?

    In de meeste gevallen is er geen begeleiding nodig bij rouwprocessen. Er is voldoende steun in de omgeving en mensen hebben genoeg draagkracht en veerkracht om het rouwproces op een goede manier te doorlopen.

    Je bent welkom bij de rouwgroep die Sophie Hagen en ik twee keer per jaar organiseren. We komen 10 avonden bij elkaar om samen stil te staan bij het verlies, na te denken over de impact van het verlies, elkaar te bemoedigen en ook creatief bezig te zijn. Lees er meer over op deze pagina.

    Als er sprake is van gecompliceerde rouw of je merkt dat je (wellicht door een combinatie van bijkomende factoren) vastloopt in het dagelijks leven of relaties, ben je welkom in mijn praktijk. Professionele hulp kan helpen om de blokkades waardoor het rouwproces stagneert te verminderen.

    Verlies van een kind

    Als het anders loopt dan verwacht

    Het verlies van een kind is één van de meest ingrijpende verliezen die je mee kunt maken.

    Weet je het moment nog dat je ontdekte dat je zwanger was? Bij jou groeide een nieuw leven. Een mensje over wie je droomde, die je zou zien opgroeien, die jullie misschien wel voor het eerst papa en mama zou maken.

    En dan komt het moment dat alles anders wordt. Misschien na een echo waaruit blijkt dat jullie kindje een aandoening heeft waardoor het niet (lang) zal kunnen leven. Of omdat jullie baby zomaar, zonder aanwijsbare oorzaak, overlijdt. Soms nog voordat je het levend hebt mogen knuffelen.

    Afscheid

    Als je weet dat het kindje niet levensvatbaar is maar jullie toch besluiten de zwangerschap uit te dragen, kom je in een periode terecht die veel van je vraagt. Emoties als verdriet, boosheid, onmacht, teleurstelling, falen, schuldgevoel kunnen afwisselend aanwezig zijn. Tegelijk voel je je kindje nog bewegen in je buik, ben je ervan gaan houden en zullen er momenten zijn dat je hoop hebt dat het toch anders zal gaan.

    Het is dubbel, want waar jullie je eigenlijk zouden moeten voorbereiden op een feestelijke kraamtijd, bereiden jullie een afscheid voor.

    Misschien had je een voorspoedige zwangerschap maar overleed het kindje plotseling, nog voor de geboorte. Dan kom je in een sneltrein terecht van dingen die geregeld moeten worden voor het afscheid. De schok kan zo groot zijn dat er nauwelijks ruimte is voor emoties. Jullie zijn verdoofd en pas na de uitvaart dringt langzaam door wat er gebeurd is.

    Zwanger van een tweeling

    Als je zwanger bent van een tweeling en één van de baby’s overlijdt is dat een zeer ingrijpende gebeurtenis. Allerlei verwarrende emoties die elkaar lijken tegen te spreken gaan er door je heen. Er is blijdschap om het gezonde kindje en diep verdriet om het overleden kindje. Je kunt nare opmerkingen krijgen vanuit de omgeving, die hoe goed bedoeld ook, de verwarring laten toenemen.

    Een kind verliezen door ziekte of ongeval

    Misschien heb je een kind verloren door een ongeneeslijke ziekte of een (meervoudige) handicap. Of heeft een ongeval een onverwacht einde gemaakt aan het leven van jouw kind. Misschien kon jullie kind het leven niet meer aan en maakte het zelf een einde aan het leven. Je komt in een periode van je leven terecht die veel van je vraagt.

    Bij ziekte van een kind heb je soms langer de tijd om afscheid te nemen, maar toch is het dat allerlaatste afscheid zo pijnlijk en verdrietig. Opeens is het definitief. Jullie kind is er niet meer.

    Bij een plotseling overlijden overheerst vaak de schok en het ongeloof. Het is niet te bevatten. Het ene moment geniet je nog van elkaar, het volgende moment is jullie kind niet meer bij jullie.

    Rouw

    Er breekt na het overlijden van jullie baby of kind een periode van rouw aan. Rouwen kost tijd en vraagt veel energie. De weg door het landschap van rouw is voor iedereen anders. Heel kort gezegd komt rouwen neer op twee dingen: Stilstaan bij het verlies en alles wat daarbij komt kijken en het leven weer vormgeven met daarin ruimte voor jullie kind.
    Een verlies gaat nooit over, ook niet als er een volgend kindje geboren wordt.

    Gevolgen van een verlies

    Na een ingrijpend verlies als het overlijden van jullie kind, of de boodschap dat jullie kindje niet levensvatbaar is, kan er veel op jullie afkomen en kan je soms het gevoel hebben dat jullie er alleen niet meer uitkomen. Dingen waar je tegenaan kunt lopen zijn:

    • Relatieproblemen (mannen en vrouwen gaan anders met verlies om)
    • Depressie (het leven lijkt alle glans te hebben verloren)
    • Het rouwproces (wat is normaal, wat kan ik verwachten)
    • Herinneringen die zich blijven opdringen
    • Schuldgevoelens
    • Angst en onzekerheid
    • Twijfels over een volgende zwangerschap
    • Eerdere verliezen die opeens weer boven komen
    • Hoe houd ik de herinneringen aan ons kind(je) levend?
    • Financiële problemen
    • De invulling van je dag

    Hulp nodig?

    Meestal is er voldoende hulp in jullie eigen netwerk (gezin, familie en vrienden). Het is belangrijk dat je kunt praten over je verlies, zo vaak als dat nodig is.

    Heb je het gevoel dat jullie vastlopen of is er niet voldoende steun in de omgeving? Ga dan op zoek naar professionele hulp. Dat kan via de huisarts die jou kan verwijzen, of je kunt in mijn praktijk terecht. Jullie zijn van harte welkom om je verhaal te doen en samen met mij op zoek te gaan naar hoe jullie verder kunnen leven met dit grote gemis. Jullie leren elkaar beter begrijpen en je kunt elkaar weer leren steunen, ook in de toekomst.

    Als het nodig is wil ik er ook graag zijn voor jullie hele gezin. Als er nog andere kinderen in het gezin zijn, is het verlies voor hen ook ingrijpend.

    Is/was er sprake van een (ernstig) ziek kind dat gaat overlijden of dat inmiddels is overleden, kun je via één van de Netwerken Integrale Kindzorg een aanvraag indienen voor begeleiding (alle vormen van zorg zijn mogelijk, waaronder ook gesprekken met mij). Indien er geen voorliggende voorziening is worden de kosten van deze begeleiding vergoed vanuit een subsidie.

    Lotgenoten contact

    Het kan helpen om je verhaal te delen met lotgenoten. Samen rouwen maakt het verlies niet minder, maar wel dragelijker. Twee keer per jaar start ik, samen met collega Sophie Hagen, een rouwbegeleidingsgroep. Op 10 avonden komen we bij elkaar en zijn we op verschillende manieren bezig met verlies en rouw. De eerst volgende groep start in januari 2020. Je kunt hier meer informatie over de rouwgroep vinden.

    Abortus

    Cijfers

    In 2016 werd 30.144 een abortus, of met een mooi woord ook wel ‘zwangerschapsonderbreking’ genoemd, uitgevoerd. Daarbij ging het bij 88% van de gevallen om behandelingen uitgevoerd bij vrouwen woonachtig in Nederland en bij 12% om behandelingen bij vrouwen woonachtig in het buitenland.
    (Cijfers Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd, januari 2018)

    Omgerekend hebben we het over 85 abortussen per dag, 7 dagen per week. Schokkende cijfers zeker als we kijken naar de gevolgen van een abortus.

    Gevolgen abortus

    De Australische medicus Gregory Pike heeft een zogenaamde meta-analyse gedaan, waarbij hij vele onderzoeken naar de gevolgen van een abortus heeft vergeleken en samengevoegd (2017). Hij geeft aan dat de gevolgen van abortus groot (kunnen) zijn. Hij noemt onder andere:

    • Vrouwen sterven eerder na een abortus vergeleken met vrouwen die kinderen krijgen;

    • Zelfmoorden komen zes keer zo vaak voor na abortus, als na de geboorte van kinderen;

    • De sterftecijfers zijn aanzienlijk hoger voor vrouwen tot tien jaar na een abortus, vergeleken met vrouwen na het krijgen van kinderen;

    • Vrouwen geven aan significant verdriet te hebben drie jaar na de abortus;

    • Na abortus is er 30% hoger risico op depressie en 25% hoger risico op angststoornissen;

    • Depressie, angststoornissen en posttraumatische stress-stoornis komen vaker voor bij de volgende zwangerschappen;

    • Vrouwen die een abortus ondergaan, hebben meer risico op opname in een psychiatrische instelling dan vrouwen die hun kinderen houden.

    • Vrouwen die een medische abortus (abortuspil) ondergaan kunnen ziekenhuisopname, bloedtransfusie, eerste hulp-behandeling, infecties en toediening van antibiotica nodig hebben.

    Taboe

    In christelijk Nederland wordt nauwelijks over abortus gesproken. Behalve dan dat het niet mag. Door het taboe dat op dit onderwerp ligt durven vrouwen die een abortus meemaakten niet met hun verhaal naar buiten te komen. Bang voor een veroordelende houding en afwijzing. Zo blijven ze alleen met hun verhaal en dragen ze een geheim met zich mee dat als een last op hun schouders kan drukken.

    Rouw na een abortus

    Wat we vergeten als we blijven hangen in de stelling ‘abortus mag niet’ is dat we hier te maken hebben met vrouwen die een kindje verloren hebben. Een kind verliezen is een ingrijpende gebeurtenis waar een rouwproces bij hoort. Leren leven met het verlies van een kind is moeilijk maar als je daarbij dit verlies niet kan noemen en erover praten, is het dubbel zo zwaar.

    Soms kunnen de omstandigheden waardoor je tot de keus van een abortus bent gekomen  beladen zijn en draag je dat ook met je mee.

    Misschien heb jij, kort of langer geleden, een abortus meegemaakt en worstel je hiermee. Heb je last van schuldgevoelens, somberheid, een gevoel van leegte of gemis of voel je je eenzaam. Al die gevoelens horen bij een rouwproces. Je hebt een kindje verloren en daar mag je over rouwen. Ja, ook als de abortus een bewuste keuze is geweest.

    Abortus en geloof

    Ik noemde al eerder dat in christelijk Nederland niet veel over abortus gesproken wordt. Toch zijn er ook christenen die een abortus ondergaan. Misschien wel terwijl niemand in hun omgeving ervan af weet.

    Het kan zijn dat je na een abortus in de knoop raakt met je geloof en je relatie met God. Schuldgevoel, schaamte, boosheid over de omstandigheden, verdriet, het is allemaal denkbaar en logisch.

    Ik weet zeker dat je met al die gevoelens, met alles wat je hebt meegemaakt of hebt gedaan, bij God terecht kan. Hij veroordeelt jou niet maar wil vol genade en genezende liefde naar jouw verhaal luisteren.

    Leren leven met verlies

    Als je een abortus hebt ondergaan, sta je voor de zware taak te leren leven met een verlies. Wat hierbij helpt is om dingen op te schrijven, een dagboek bij te houden, maar ook door erover te praten. In mijn praktijk ben je van harte welkom om je verhaal te delen, maar ik hoop dat er in je directe omgeving ook mensen zijn bij wie je je vertrouwd genoeg voelt om over je verlies te praten.

    Als je je verhaal wilt mailen omdat je het kwijt wilt, dan mag dat ook. Ik zal je mail lezen en vertrouwelijk behandelen, zoals ik dat ook doe met gesprekken die ik heb. Uiteraard krijg je een reactie van mij.

    Ik wens jou toe:
    De moed toe om je verhaal te delen met anderen
    Dat je mag rouwen om het verlies van je kindje
    Troostende mensen om je heen
    Gods nabijheid en liefde

    Ongewenste kinderloosheid

    Ongewenst kinderloos

    Ongewenste kinderloosheid is een vorm van onzichtbaar verlies.
    Een gezin stichten is voor veel mensen op een gegeven moment een vanzelfsprekende volgende stap in hun leven. Voor sommigen is de kinderwens diep geworteld, voor anderen een bezegeling van hun liefde. Weer anderen willen graag hun ervaringen of hun genen doorgeven. Wat ook de reden van je kinderwens is, als er geen zwangerschap volgt is er op zijn minst sprake van teleurstelling. Iets dat je heel graag wilde, ligt niet binnen je bereik.

    Rouwproces

    Misschien heb je een (lange) weg afgelegd met behandelingen en ben je uitbehandeld of misschien waren er voor jou geen passende opties. Misschien is er nooit een duidelijke oorzaak gevonden voor het uitblijven van een zwangerschap. Hierdoor blijf je steeds hoop houden maar het kan ook iedere keer weer heftige gevoelens van teleurstelling, frustratie en verdriet oproepen.

    Ongewenste kinderloosheid betekent dat je afscheid moet nemen van een droom die je had. Jouw ideeën over hoe jullie toekomst eruit zou komen te zien kloppen niet meer. Je komt in een rouwproces terecht.

    Net als bij ieder ander rouwproces zijn er twee belangrijke pijlers. Aan de ene kant heb je te maken met een verliesgericht proces waarbij je de pijn en het verdriet, en alle emoties die kunnen meespelen, onder ogen ziet. Aan de andere kant is er het herstelgerichte proces waarbij je je gaat oriënteren op hoe je je leven wilt gaan invullen.

    Gevolgen

    Het is soms moeilijk om in woorden te vatten wat ongewenste kinderloosheid met je doet. Voor de buitenwereld lijkt je situatie ongewijzigd, terwijl voor jouw gevoel je leven stil staat.

    De situatie heeft natuurlijk ook effect op je relatie. Jullie worden niet de ouders van jullie gewenste kindje. Hoe je hier als individu én als stel mee omgaat, is heel persoonlijk. Hoe je de ongewenste kinderloosheid ervaart,  kan voor jou en je partner ook heel verschillend zijn. Ongewenste kinderloosheid kan spanning geven in de relatie, of het kan iets doen met hoe jij jezelf of de zin van het leven ervaart.

    Het is soms ook lastig om met situaties in je omgeving om te gaan die voor jou pijnlijk confronterend zijn. Bijvoorbeeld als vrienden wel een kindje krijgen, een uitnodiging voor een kraamfeest, het dopen of opdragen van kinderen in de kerk.

    Hulp

    Als je merkt dat de ongewenste kinderloosheid negatieve gevolgen heeft voor jezelf of voor jullie relatie, aarzel dan niet om hulp te zoeken. Soms kun je je verhaal kwijt in de omgeving of heb je voldoende steun aan elkaar, maar zo niet, schakel dan hulp in. Je kunt in mijn praktijk terecht voor therapie.

    Misschien zit je in een situatie waarbij je nog steeds hoop hebt op een zwangerschap. Toch merk je dat de angst dat het niet gaat gebeuren (en de wanhoop die je daarbij kunt voelen) steeds meer op de voorgrond komt. Ook dan zou ik je willen adviseren om er niet alleen mee te blijven rondlopen.

    Persoonlijk

    Jan Willem, mijn man, en ik wilden graag een gezin. We waren een paar jaar getrouwd en dachten dat het een mooi moment was om aan een gezin te beginnen. Toen dit niet vanzelf bleek te gaan, gingen we de medische molen van onderzoeken in. In ons geval ging het allemaal erg snel. Binnen een paar maanden was het zo duidelijk als was: wij zouden geen eigen kinderen krijgen en behandelingen hadden een te lage slagingskans om er überhaupt aan te beginnen.

    We reageerden allebei heel verschillend op het nieuws. Ik raakte depressief terwijl Jan Willem al veel sneller naar de toekomst kon kijken. Uiteindelijk zijn wij, na een periode van rust en nadenken, met pleegzorg gestart en inmiddels hebben we alweer jaren een gezinshuis.

    Mijn ervaring is dat kinderloosheid iets is dat nooit overgaat. Op de meest onverwachte momenten kan het opeens weer pijnlijk aanwezig zijn. Dat wil niet zeggen dat ik niet gelukkig ben. Ik ervaar juist heel veel voldoening en plezier in het leven. Toch zijn er soms momenten dat ik het moeilijk vind. Verlies gaat nooit over, maar mijn ervaring is dat je er prima mee kunt leven.

    Echtscheiding

    Cijfers

    Volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek waren er in 2016 maar liefst 33.414 echtscheidingen. Hierbij zijn de ontbonden geregistreerde partnerschappen niet meegerekend. Al jaren lang schommelt het percentage echtscheidingen rond de 39%. Dat wil dus zeggen dat 1 of de 3 huwelijken strandt.

    En zij leefden nog lang en (on)gelukkig

    Het moment dat jullie elkaar leerden kennen en samen besloten om verder te gaan en het leven te delen kon je niet vermoeden dat je op een dag zou gaan scheiden. Ergens onderweg is het fout gegaan. Jullie zijn uit elkaar gegroeid. Er kunnen ingrijpende dingen zijn gebeurd zoals een miskraam of overspel. Misschien is er in jullie relatie geweld gekomen of blijkt je partner psychische problemen te hebben die ervoor zorgen dat de communicatie tussen jullie niet meer gelijkwaardig is.

    Hoe dan ook, jullie zijn op een punt gekomen dat je niet verder kunt. Als je op dit moment nog bij elkaar bent dan is mijn allereerste advies om, voordat je een definitief besluit neemt om uit elkaar te gaan, relatietherapie gaat zoeken. Meer informatie hierover kan je vinden op mijn website.

    In relatietherapie kan je samen met je therapeut de pijnlijke dingen die tussen jullie spelen, de conflicten, de scheefgroei, bekijken en werken aan jullie communicatie en onderlinge verbondenheid.

    Schipbreuk

    Ooit zijn jullie in het huwelijksbootje gestapt, nu is er sprake van schipbreuk. Wat er gebeurt in zo’n noodsituatie is dat iedereen eerst probeert zijn eigen leven in veiligheid te brengen. Dat kan ertoe leiden dat de scheiding een moeizaam gevecht wordt. Als er kinderen bij betrokken zijn is dit voor hen zeer schadelijk.

    Als jullie samen niet goed door de scheiding heen komen, kan een mediator daarbij helpen. Maar het is ook mogelijk om hiervoor een aantal gesprekken te hebben in mijn praktijk. Aan de hand van de SCHIP-methode (zie kader hiernaast) gaan we jullie partnerrelatie op een goede manier afsluiten zodat jullie wel als ouders verder kunnen. Ook als er geen kinderen zijn, kunnen deze gesprekken helpen om jullie relatie goed af te hechten. Als jullie dit beiden willen, neem dan contact op voor een afspraak.

    Rouw na een echtscheiding

    Een echtscheiding, of het verbreken van een samenlevingscontract, is een groot verlies. Je verliest niet alleen je partner, maar ook je droom om samen oud te worden of nog allerlei dingen samen te doen. Je leven komt er anders uit te zien. Het kan zijn dat je moet verhuizen, wat ook een verlies is.

    Soms verlies je, door onbegrip vanuit de omgeving, ook vrienden en kennissen. De relatie met je schoonfamilie kan verloren gaan. Misschien ga je er in financieel opzicht op achteruit.

    Niet in de laatste plaats kan een echtscheiding grote impact hebben op je zelfbeeld, je toekomstperspectief en op je vertrouwen in mensen en God.

    Na de scheiding (soms al tijdens je relatie) kom je in een rouwproces terecht. Je draagt een verlies en zult daarmee verder moeten leren leven.

    Leren leven met verlies

    Een rouwproces kost tijd en energie. Bram de Blouw geeft in zijn boek ‘Gebroken maar toch heel’ op een hele duidelijke manier weer wat een rouwproces na echtscheiding inhoudt. Hij schrijft vanuit een christelijk perspectief en maakt de stappen die je kunt zetten en waar je over na kan denken heel concreet.

    Belangrijk in deze periode van je leven is dat je steun zoekt bij anderen.
    Je hoeft het niet alleen te doen. Heb je niet voldoende steun of heb je het gevoel dat je vastloopt na je scheiding, dan ben je van harte welkom in mijn praktijk.

    Rouwgroep

    Rouwbegeleidingsgroep

    Samen met Sophie Hagen, uitvaartbegeleider en rouwbegeleider, verzorg ik een rouwgroep in Waddinxveen.

    Een rouwgroep is voor iedereen die recent, of al langer geleden, te maken kreeg met het verlies van een geliefde. Een partner, ouder, (klein)kind, broer of zus, vriendin, etc.

    De rouwbegeleidingsgroep staat open voor iedereen die met verlies te maken heeft gekregen en die het christelijk geloof als basis van zijn of haar leven heeft. Juist als je te maken krijgt met verlies speelt het geloof een rol. Het kan tot steun zijn, maar soms kan het ook vragen of worstelingen oproepen.

    Iedereen uit Waddinxveen maar ook uit de (wijde) omtrek is van harte welkom.

    Start nieuwe groep

     

    Op donderdag 16 januari 2020 hopen we weer een nieuwe groep te starten. Je kunt op deze pagina meer informatie over de rouwgroep vinden en je aanmelden voor de nieuwe groep. 

    Weekend rouwd(r)agen

    Heb je korter of langer geleden een verlies meegemaakt en vind je het fijn om met lotgenoten een weekend op te trekken? Ga dan mee met ons weekend rouwd(r)agen. 

    In een weekend (van vrijdagavond tot maandagmorgen) staan we stil bij verlies en rouw, ontmoeten we elkaar, is er ruimte voor gezelligheid en ontspanning en zijn er workshops. 

    Lees er hier meer over. 

    Contact

    12 + 7 =

    Bel of app

    06 3747 2313

    Praktijkadres

    Voltooid Verleden Tijd
    Mozartlaan 46B
    2742 BN Waddinxveen

    Privacy beleid

    Lees hier het privacybeleid. 

    Door de site te te blijven gebruiken, gaat u akkoord met het gebruik van cookies. meer informatie

    De cookie-instellingen op deze website zijn ingesteld op 'toestaan cookies "om u de beste surfervaring mogelijk. Als u doorgaat met deze website te gebruiken zonder het wijzigen van uw cookie-instellingen of u klikt op "Accepteren" hieronder dan bent u akkoord met deze instellingen.

    Sluiten